Prawidłowy dobór przekroju oraz Precyzyjny montaż rusztu z łat i kontrłat to absolutny fundament trwałości i szczelności każdego dachu krytego blachodachówką.
Rola łaty i kontrłaty w konstrukcji dachu – punkt widzenia dekarza
W praktyce dekarskiej podkonstrukcja drewniana pod blachodachówkę pełni dwie kluczowe funkcje: nośną oraz wentylacyjną. Kontrłata montowana jest równolegle wzdłuż krokwi, tworząc niezbędną szczelinę wentylacyjną pomiędzy folią wstępnego krycia (membraną dachową) a spodnią stroną arkuszy blachy. Bez kontrłaty skropliny pary wodnej nie miałyby ujścia, co prowadziłoby do powolnego gnicia więźby i uszkodzenia ocieplenia.
Łata z kolei układana jest poprzecznie do krokwi i kontrłat. To do niej bezpośrednio mocujemy arkusze blachodachówki za pomocą wkrętów farmerskich lub samowiercących. Odpowiednio dobrane wymiary obu tych elementów decydują o stabilności całego pokrycia na obciążenia wiatrem i śniegiem.
Wymiary kontrłaty pod blachodachówkę – standardy i normy
Najważniejszym parametrem przy wyborze wymiaru kontrłaty dachowej jest jej wysokość (grubość), ponieważ to ona definiuje przekrój szczeliny wentylacyjnej. Standardowe wymiary kontrłaty pod blachodachówkę stosowane na polskich budowach to:
- 25 × 50 mm (grubość × szerokość): Wymiar dopuszczalny przy prostych dachu o małej długości krokwi (do 6 metrów) i o wysokim kącie nachylenia.
- 30 × 50 mm: Złoty standard dekarstwa. Zapewnia doskonały przepływ powietrza pod blachą na większości połaci i stabilne podparcie dla łat.
- 40 × 60 mm lub 50 × 60 mm: Stosowane przy dusznych, dłuższach krokwiach (powyżej 10-12 metrów) oraz przy dachu o niskim kącie nachylenia, gdzie wentylacja jest utrudniona i wymaga większej przestrzeni cyrkulacyjnej.
Wymiary łat dachowych pod blachodachówkę
Szerokość i grubość łat zależą głównie od rozstawu krokwi. Jeśli krokwie rozstawione są co 80–100 cm, łata musi przenieść ciężar blachy, dekarza oraz napór wiatru i śniegu bez uginania się.
- 40 × 50 mm (tzw. łata 4 × 5): Naj popularniejsza łata nośna pod blachodachówkę ciętą na wymiar oraz modułową. Wytrzymuje standardowy rozstaw krokwi (do 90-100 cm).
- 40 × 60 mm: Zalecana przy większych rozstawach krokwi (powyżej 100 cm) lub w rejonach o podwyższonym strefowym obciążeniu śniegiem (np. obszary podgórskie i górskie).
- 38 × 60 mm lub 30 × 50 mm: Wykorzystywane sporadycznie, przy lekkich pokryciach na gęsto rozstawionych krokwiach.
Zestawienie wymiarów i parametrów drewnianej podkonstrukcji
Poniższa tabela przedstawia rekomendowane przez fachowców zestawienie wymiarów łat i kontrłat w zależności od warunków na dachu:
| Element | Zalecane wymiary (mm) | Długość krokwi / Zastosowanie | Rola w konstrukcji |
|---|---|---|---|
| Kontrłata (standard) | 25 × 50 mm lub 30 × 50 mm | Krokwie do 8–10 m | Tworzenie szczeliny wentylacyjnej, docisk membrany |
| Kontrłata (powiększona) | 40 × 60 mm lub 50 × 60 mm | Krokwie > 10 m / niskie spadki | Zwiększona cyrkulacja powietrza pod blachą |
| Łata nośna (standard) | 40 × 50 mm | Rozstaw krokwi do 100 cm | Bezpośrednie podparcie i montaż blachodachówki |
| Łata nośna (wzmocniona) | 40 × 60 mm | Rozstaw krokwi > 100 cm / górskie strefy | Zwiększenie sztywności rusztu pod duże obciążenia |
Jak prawidłowo wyznaczyć rozstaw łat pod blachodachówkę?
Rozstaw łat jest ściśle uzależniony od profilu danej blachodachówki (tzw. skoku przetłoczenia). Dla większości blachodachówek modułowych i ciętych na wymiar skok ten wynosi 350 mm lub 400 mm.
Ważne przy montażu pierwszej łaty (okapowej): Odległość od czoła pierwszej łaty do osi drugiej łaty jest zazwyczaj o 5 do 7 cm mniejsza niż standardowy rozstaw (np. wynosi 280 mm zamiast 350 mm). Wynika to z konieczności wypuszczenia arkusza blachy poza krawędź okapu do rynny. Każda kolejna łata montowana jest już co dokładnie 350 mm (mierząc od osi do osi łat).
Czy wiesz, że…
Użycie niewymiarowego lub mokrego drewna na łaty może doprowadzić do pofalowania arkuszy blachodachówki? Drewno pod blachodachówkę powinno być impregnowane, suszone komorowo i strugane (klasa C24), o wilgotności nieprzekraczającej 18%. Ponadto zaleca się stosowanie uszczelek pod kontrłaty, które uszczelniają miejsca przebicia membrany przez gwoździe lub wkręty!
Często zadawane pytania (FAQ)
Czy blachodachówkę można montować bezpośrednio na kontrłaty bez łat?
Nie. Kontrłata biegnie równolegle do krokwi, więc nie daje oparcia poprzecznego dla modułów czy arkuszy blachodachówki. Łaty nośne są niezbędne do prawidłowego złapania poziomu i wkręcania łączników.
Jakie gwoździe lub wkręty stosować do montażu łat i kontrłat?
Kontrłaty mocuje się gwoździami skręcanymi lub pierścieniowymi o długości min. 90 mm (lub specjalnymi wkrętami do drewna). Łaty montuje się do kontrłat i krokwi za pomocą gwoździ / wkrętów o długości dostosowanej do sumarycznej grubości łaty i kontrłaty (najczęściej 100–120 mm).
Czym grozi zbyt mała grubość kontrłaty pod blachodachówką?
Za niska kontrłata (np. ponżej 25 mm) drastycznie ogranicza przepływ powietrza. Skraplająca się pod blachodachówką woda nie będzie mogła odparować, co wywoła korozję blachy od spodu i zawilgocenie konstrukcji dachowej.
